Kripto Terimleri Sözlüğü

Kripto ve otomatik işlem dünyası, yeni başlayanları bunaltabilecek kadar çok terim içerir. Bu sözlük, en sık karşılaşacağınız kavramları sade ve kısa tanımlarla bir araya getiriyor. İlgili kavramlar için ayrıntılı rehberlerimize bağlantılar ekledik. Bir terimi merak ettiğinizde bu sayfaya dönebilirsiniz.

Temel Kripto Kavramları

Kripto Para

Merkezi olmayan, kriptografiyle güvence altına alınmış dijital varlık. Bitcoin ve Ethereum en bilinen örnekleridir.

Blockchain (Blok Zinciri)

İşlemlerin şifreli bloklar hâlinde, değiştirilemez biçimde kaydedildiği dağıtık defter teknolojisi. Kripto paraların temelini oluşturur.

Altcoin

Bitcoin dışındaki tüm kripto paralara verilen genel ad. Ethereum, Solana, XRP gibi binlerce altcoin vardır.

Stablecoin

Değeri genellikle bir fiat para birimine (örneğin dolar) sabitlenmiş kripto para. USDT ve USDC yaygın örneklerdir; oynaklığı düşüktür.

Borsa (Exchange)

Kripto paraların alınıp satıldığı platform. Binance TR ve Binance Global gibi borsalar, botların API ile bağlandığı yerlerdir.

İşlem Türleri ve Araçlar

Spot İşlem

Varlığın anlık fiyattan doğrudan alınıp satıldığı işlem türü. Al sat botlarının çoğu spot işlem yapar; genellikle botun ihtiyaç duyduğu tek yetki spot iznidir.

Vadeli İşlem (Futures)

Gelecekteki bir fiyat üzerine, çoğunlukla kaldıraçla yapılan işlem. Kaldıraç kâr kadar zararı da büyüttüğü için yüksek risklidir.

API Anahtarı

Bir botun borsa hesabınızla iletişim kurmasını sağlayan sınırlı yetkili kimlik. Güvenlik için yalnız 'spot işlem' izniyle, 'para çekme' kapalı oluşturulmalıdır. Bkz. API anahtarı güvenliği.

Al Sat Botu

Önceden belirlenmiş kurallara göre otomatik alım-satım yapan yazılım. Ayrıntı için kripto al sat botu nedir yazısına bakın.

Paper Trade (Kâğıt İşlem)

Gerçek fiyatlarla ama sanal parayla yapılan simülasyon işlem. Sistemi risksiz tanımak için idealdir.

Bot Stratejileri

Momentum / Trend Takibi

Güçlenen bir yükseliş eğilimini yakalamaya çalışan strateji. Net yönlü piyasalarda iyi çalışır.

Grid Bot

Bir fiyat aralığında düzenli alım-satım emirleriyle dalgalanmadan faydalanan bot. Bkz. grid bot nedir.

DCA (Ortalama Maliyet)

Belirli aralıklarla sabit tutarda alım yaparak ortalama maliyeti yönetme yöntemi. Bkz. DCA bot nedir.

Teknik Analiz Terimleri

Destek ve Direnç

Fiyatın düşerken tutunma eğiliminde olduğu bölge 'destek', yükselirken zorlandığı bölge 'direnç'tir. Giriş-çıkış planlamasının temelidir.

RSI (Göreceli Güç Endeksi)

Fiyatın momentumunu 0-100 arasında ölçen gösterge; aşırı alım/satım bölgelerini belirlemeye yardımcı olur. Bkz. RSI nedir.

MACD

İki hareketli ortalamanın farkıyla momentumu ve trend yönünü ölçen gösterge. Bkz. MACD nedir.

Hareketli Ortalama (MA / EMA)

Fiyatın belirli bir dönemdeki ortalamasını çizerek trendi görünür kılan gösterge. EMA, son fiyatlara daha çok ağırlık verir.

Bollinger Bantları

Fiyatın oynaklığını görselleştiren bant; daralması çoğu zaman güçlü bir hareketin habercisidir. Genel çerçeve için teknik analiz nedir.

Risk ve Piyasa Terimleri

Stop-Loss

Zararı önceden belirlenen bir seviyede durduran otomatik çıkış kuralı. Sermayeyi korumanın temel aracı. Bkz. stop loss rehberi.

Take-Profit

Hedeflenen kâra ulaşıldığında pozisyonu kapatan çıkış kuralı. Bkz. take profit rehberi.

Trailing Stop

Fiyat yükseldikçe stop seviyesini yukarı taşıyan, kârı korumaya çalışan mekanizma.

Kayma (Slippage)

Emrin, beklenen fiyattan farklı bir fiyattan gerçekleşmesi. Ani hareketlerde ve düşük likiditede artar.

Likidite

Bir varlığın kolayca ve fiyatı fazla etkilemeden alınıp satılabilmesi. Yüksek likidite, düşük kayma ve daha güvenli işlem demektir.

Komisyon (Fee)

Borsanın her işlemden aldığı ücret. Sık işlem yapan botlarda komisyon, küçük kârları eritebileceği için kritik bir maliyettir.

Volatilite (Oynaklık)

Fiyatın ne kadar sert ve hızlı hareket ettiğinin ölçüsü. Yüksek oynaklık, hem fırsat hem risk demektir.

BTC Dominansı

Toplam kripto piyasa değeri içinde Bitcoin'in payı. Piyasa yönü ve altcoin-Bitcoin dengesi hakkında ipucu verir. Bkz. Bitcoin trend analizi.

FOMO

'Kaçırma korkusu' (Fear Of Missing Out). Yükselen bir fiyatı kaçırma korkusuyla acele ve duygusal alım yapma eğilimi; en sık zarar kaynaklarından biridir.

Bot ve Otomasyon Terimleri

Backtest (Geriye Dönük Test)

Bir stratejinin geçmiş fiyat verileri üzerinde test edilmesi. Stratejinin geçmişte nasıl performans göstereceğini tahmin etmeye yardımcı olur ama geleceği garanti etmez.

Parametre / Ayar

Botun davranışını belirleyen değerler: stop-loss yüzdesi, take-profit hedefi, pozisyon büyüklüğü gibi. Doğru ayar, botun sonucunu doğrudan etkiler.

Rejim Filtresi

Botun, piyasa koşulu elverişsizken (örneğin Bitcoin düşüş trendindeyken) yeni işlem açmasını engelleyen kural. Zararı azaltmanın etkili bir yoludur. Bkz. Bitcoin trend analizi.

Pozisyon Büyüklüğü

Tek bir işleme ayrılan sermaye miktarı. Risk yönetiminin temel taşıdır; tek işleme fazla sermaye ayırmak riski artırır.

Drawdown (Geri Çekilme)

Bir hesabın zirveden gördüğü en büyük değer kaybı. Bir stratejinin ne kadar riskli olduğunu anlamada kâr kadar önemli bir ölçüttür.

Emir ve Cüzdan Terimleri

Market (Piyasa) Emri

Mevcut en iyi fiyattan anında gerçekleşen alım/satım emri. Hızlıdır ama düşük likiditede kaymaya (slippage) açıktır.

Limit Emri

Belirlediğiniz fiyata ulaşılınca gerçekleşen emir. Fiyatı kontrol etmenizi sağlar ama emir hemen dolmayabilir.

Long / Short

'Long' fiyatın yükseleceği beklentisiyle alım, 'short' düşeceği beklentisiyle satış pozisyonudur. Çoğu spot bot yalnızca long çalışır.

Sıcak / Soğuk Cüzdan

Sıcak cüzdan internete bağlıdır (borsa hesabı gibi), pratiktir ama daha risklidir. Soğuk cüzdan (donanım cüzdanı) çevrimdışıdır, uzun vadeli saklama için daha güvenlidir.

Fiat Para

Devletlerin bastığı geleneksel para (TL, dolar, euro). Kripto-fiat çiftleri, kriptonun fiat karşısındaki fiyatını gösterir.

Piyasa Argosu

ATH (Tüm Zamanların Zirvesi)

All-Time High — bir varlığın gördüğü en yüksek fiyat. ATH yakınında alım, düzeltme riski taşır.

Whale (Balina)

Çok büyük miktarda kripto tutan kişi/kurum. Balinaların hareketleri fiyatı ciddi şekilde etkileyebilir.

HODL

Fiyat dalgalanmalarına rağmen satmadan uzun vadeli tutma stratejisini anlatan, kripto kültürüne özgü bir terim.

Pump & Dump

Bir varlığın yapay olarak şişirilip (pump) ardından hızla satılmasıyla (dump) küçük yatırımcının zarar ettiği manipülasyon düzeni. Uzak durulmalıdır.

Staking

Belirli kripto paraları ağı desteklemek için kilitleyip karşılığında ödül kazanma yöntemi. Al sat botlarından farklı, ayrı bir kavramdır.

FUD

'Korku, Belirsizlik, Şüphe' (Fear, Uncertainty, Doubt). Bir varlık hakkında yayılan olumsuz hava; çoğu zaman duygusal ve aceleci satışlara yol açar. FOMO'nun tersi yönde bir tuzaktır.

Market Cap (Piyasa Değeri)

Bir kripto paranın toplam değeri: dolaşımdaki arz ile fiyatın çarpımı. Bir varlığın büyüklüğünü ve göreli istikrarını değerlendirmede kullanılır.

Halving (Yarılanma)

Bazı kripto paralarda (özellikle Bitcoin) madenci ödülünün belirli aralıklarla yarıya inmesi. Arzı yavaşlattığı için piyasada yakından takip edilen bir olaydır.

Airdrop

Bir projenin, tanıtım ya da ödül amacıyla kullanıcılara ücretsiz kripto dağıtması. Cazip görünse de, sahte airdrop'lar sık kullanılan bir dolandırıcılık yöntemidir; asla cüzdan anahtarınızı istemezler.

Gas Ücreti

Bazı blok zincirlerinde (örneğin Ethereum) işlem yaptırmak için ödenen ağ ücreti. Ağ yoğunken artar, sakinken düşer; işlem maliyetinin bir parçasıdır.

Sonuç

Kripto ve otomatik işlem terimlerini tanımak, daha bilinçli kararlar vermenin ilk adımıdır. Bu sözlüğü bir başvuru kaynağı gibi kullanabilir, merak ettiğiniz kavramların ayrıntılı rehberlerine bağlantılardan ulaşabilirsiniz. Terimleri bilmek işi kolaylaştırır ve dolandırıcılık tuzaklarını fark etmenizi sağlar; ne var ki bilgi tek başına yeterli değildir, onu sağduyu ve risk yönetimiyle birleştirmek gerekir. Bu sözlüğü zaman zaman güncelleyip genişletiyoruz, çünkü kripto dünyasının dili sürekli gelişir. Unutmayın: hiçbir bilgi ya da araç kâr garanti etmez ve bu içerik yatırım tavsiyesi değildir; kripto işlemleri her zaman risk taşır.